Tikintidə əlavə işlər necə razılaşdırılır

Tikinti və təmir işlərində iş həcminin dəyişməsi normal haldır. Obyekt açıldıqca əvvəlcədən görünməyən vəziyyətlər üzə çıxır, sifarişçinin tələbi dəqiqləşir, layihədə düzəliş yaranır.

Problem dəyişikliyin özündə deyil — onun necə razılaşdırıldığındadır. Bu yazıda əlavə işin haradan yarandığını, hansı anda qeydə alınmalı olduğunu və smeta ilə əlaqəsini izah edirik.

Əlavə iş haradan yaranır?

Praktikada üç mənbə var.

1. Obyektin real vəziyyəti

Ölçü zamanı görünən vəziyyətlə iş başlayandan sonra açılan vəziyyət fərqlənə bilər. Mövcud tikilinin sökülməsi, qruntun vəziyyəti, köhnə kommunikasiyaların yeri — bunlar yalnız iş açılanda tam aydın olur.

2. Layihənin tələb etdiyi konstruktiv işlər

Bəzi işlər paketə daxil deyil və layihədən asılıdır. Qaba tikintidə bunlar monolit (125 AZN/m²), rigel və kolondur (hər biri 100 AZN/poqonmetr).

İkimərtəbəli evdə bu işlər praktikada demək olar ki həmişə tələb olunur. Onların smetada olmaması «ucuz təklif» demək deyil — sadəcə hələ hesablanmayıb.

3. Sifarişçinin tələbi

Material səviyyəsinin dəyişməsi, əlavə arakəsmə, sanitar qovşağın yerinin dəyişdirilməsi — bunlar sifarişçidən gələn dəyişikliklərdir və ayrıca hesablanır.

Nə vaxt qeydə alınmalıdır?

Qayda sadədir: iş görülməzdən əvvəl.

Şifahi razılaşdırılmış əlavə iş sonradan mübahisə mənbəyinə çevrilir, çünki nə həcmi, nə qiyməti yazılı təsbit olunmayıb. İş artıq görülübsə, geri qaytarmaq da mümkün olmur.

Praktik ardıcıllıq belədir:

1. Dəyişiklik aşkarlanır.
2. Həcm ölçülür və vahid qiymətlə hesablanır.
3. Sifarişçi ilə yazılı razılaşdırılır.
4. Yalnız bundan sonra icra edilir.
5. Qəbul Forma 3 aktına düşür.

Vahid qiymət dəyişmir

Əlavə işin qiyməti «yenidən danışıq» mövzusu deyil. Saytda göstərilən vahid qiymətlər əlavə iş üçün də eynidir:

• qaba tikinti — 280 AZN/m²
• monolit — 125 AZN/m²
• rigel və kolon — 100 AZN/poqonmetr
• təmir paketləri — 300, 400, 550 AZN/m²

Dəyişən qiymət deyil, həcmdir. Bu, əlavə işin yoxlanılmasını asanlaşdırır: yeni həcm mövcud vahid qiymətə vurulur.

Paketdənkənar elementlər əlavə iş deyil

Bu iki anlayışı ayırmaq lazımdır.

Paketdənkənar elementlər əvvəldən məlumdur və paketə daxil olmadığı açıq göstərilib: sanitar qovşaq avadanlığı, qazan və radiatorlar, gips dekor və fərdi dizayn elementləri, mətbəx mebeli və texnikası.

Əlavə iş isə sonradan yaranan dəyişiklikdir.

Birincisi büdcə planlaşdırarkən nəzərə alınmalıdır; ikincisi isə iş gedişində yaranır və o an razılaşdırılır.

Smeta ilə aktın uzlaşması

Əlavə iş razılaşdırıldıqda smeta yenilənir. Görülmüş işlərin qəbulu aktındakı — Forma 3-dəki — həcm yenilənmiş smeta ilə üst-üstə düşməlidir.

Əgər aktda smetada olmayan sətir görünürsə, bu, həmin işin yazılı razılaşdırılmadığını göstərir. Belə sətir imzalanmazdan əvvəl aydınlaşdırılmalıdır.

Qismən qəbul normal praktikadır: razılaşdırılmamış hissə akta salınmır, qalan hissə qəbul edilir.

Gizli işlərdə xüsusi hal

Bəzi əlavə işlər sonrakı mərhələdə görünməz olur. Bünövrənin armatur karkası betondan sonra, elektrik və su xətti isə suvaqdan sonra yoxlanıla bilmir.

Belə işlərdə razılaşdırma həmin mərhələdə, iş açıq ikən aparılmalıdır. Sonradan həcmi yoxlamaq mümkün olmayacaq.

Əlavə iş necə yoxlanılır?

Sifarişçi üçün dörd sual kifayətdir:

• Bu iş niyə lazımdır? Obyektin vəziyyətindən, layihədən, yoxsa mənim tələbimdən yaranıb.
• Həcm nə qədərdir və necə ölçülüb? m², poqonmetr, ədəd.
• Vahid qiymət hansıdır? Saytda göstərilən qiymətlə eynidirmi.
• Yazılı razılaşma varmı? İş başlamazdan əvvəl.

Dördüncü sual ən vacibidir və qalan üçünü mənasız edir, əgər cavab «yox»dursa.

Tez-tez verilən suallar

Əlavə iş qiyməti artırırmı? Vahid qiymət dəyişmir, həcm artır. Ona görə yekun məbləğ dəyişir, amma hesablama qaydası eyni qalır.

Sifarişçi əlavə işdən imtina edə bilərmi? Bəli, əgər iş hələ görülməyibsə. Məhz buna görə razılaşdırma icradan əvvəl aparılır.

Monolit əlavə iş sayılırmı? Xeyr. Monolit, rigel və kolon qaba tikinti paketinə əvvəldən daxil deyil və ayrıca hesablanır. Onların lazım olub-olmaması layihədən asılıdır və ölçü mərhələsində müəyyən edilir.

Əlavə iş üçün yeni müqavilə lazımdırmı? Praktikada dəyişiklik mövcud razılaşmaya yazılı əlavə ilə rəsmiləşdirilir; həcm isə növbəti Forma 3 aktında əks olunur.

Bütün əlavə işləri əvvəlcədən proqnozlaşdırmaq mümkündürmü? Tam şəkildə yox. Lakin ödənişsiz ölçü zamanı obyektin vəziyyəti, giriş yolu, mövcud tikili və layihənin tələb etdiyi konstruktiv işlər dəqiqləşdirilir — bu, gözlənilməz halların sayını xeyli azaldır.

Nəticə

Əlavə iş tikintinin normal hissəsidir. Onu problemə çevirən dəyişikliyin özü deyil, yazılı razılaşdırılmamasıdır.

Qayda üç cümləyə yığılır: həcm iş başlamazdan əvvəl ölçülür, mövcud vahid qiymətə vurulur və yazılı razılaşdırılır. Gizli işlərdə isə bu, mütləq həmin mərhələdə edilməlidir.

Bütün vahid qiymətlər qiymətlər səhifəsində açıq göstərilib. Smetanın necə oxunduğunu ayrıca yazıda, qəbul aktını isə Forma 3 haqqında yazıda izah etmişik. Öz obyektiniz üzrə ilkin hesablama üçün müraciət etmək kifayətdir — ölçü və ilkin baxış ödənişsizdir.