Forma 3 nədir və nə üçün imzalanır

Podrat işlərində görülmüş işlərin qəbulu Forma 3 adlanan aktla rəsmiləşdirilir. Bu sənəd hansı işin, hansı həcmdə görüldüyünü və sifarişçi tərəfindən qəbul edildiyini yazılı şəkildə təsbit edir.

Praktikada Forma 3 ödəniş mərhələləri ilə bağlıdır: akt imzalanmadan həmin mərhələ üzrə iş qəbul edilmiş sayılmır. Bu yazıda sənədin nə üçün lazım olduğunu, nələri yoxlamaq lazım olduğunu və hansı sənədlərlə birlikdə işlədiyini izah edirik.

Forma 3 nədir?

Forma 3 — görülmüş işlərin qəbulu aktıdır. Sadə dillə: işin bir hissəsi bitdi, tərəflər onu birlikdə yoxladı və nə qədərinin qəbul edildiyini yazılı şəkildə təsdiqlədi.

Aktın mahiyyəti iki tərəf üçün də eynidir:

• Sifarişçi üçün — nəyə görə ödəniş etdiyini sənədlə bilir.
• Podratçı üçün — görülmüş işin qəbul edildiyini sənədlə sübut edə bilir.

Şifahi razılaşma bu funksiyanı yerinə yetirmir. İş həcmi ilə bağlı mübahisələrin böyük hissəsi məhz sənədləşmənin olmamasından yaranır.

Forma 3 ilə Qaimə arasındakı fərq

Bu iki sənəd tez-tez qarışdırılır, halbuki funksiyaları fərqlidir.

• Forma 3 — görülmüş işin qəbulu aktıdır. İşin həcmi və qəbul edilən hissəsi burada göstərilir.
• Qaimə — təhvil sənədidir.

CRM Construction-da podrat işlərinin icrası hər iki sənədlə rəsmiləşdirilir. Yəni iş həcmi bir sənədlə, təhvil isə digəri ilə təsbit olunur.

Aktda nə göstərilməlidir?

Forma 3 aktı smetanın davamıdır. Ona görə aktdakı sətirlər smetadakı sətirlərlə uyğun olmalıdır.

Aktda ən azı bunlar aydın görünməlidir:

1. İşin adı — hansı iş görülüb.
2. Həcm və ölçü vahidi — nə qədər: m², poqonmetr, ədəd.
3. Qəbul edilən hissə — həmin mərhələdə nə qədəri qəbul edilir.
4. Dövr — hansı müddətə aid işlərdir.

Əgər aktda yalnız yekun məbləğ varsa, sənəd yoxlanıla bilmir. Smetada razılaşdırılmış həcmlə aktdakı həcm üst-üstə düşməlidir.

Nə üçün imzalanmadan ödəniş edilməməlidir?

Ödəniş qəbul edilmiş işə görə aparılır. Akt imzalanmayıbsa, formal olaraq iş qəbul edilməyib — yəni ödənişin nəyə görə edildiyi sənədlə bağlanmayıb.

Praktik nəticə budur: sonradan iş həcmi ilə bağlı fikir ayrılığı yaranarsa, tərəflərin əlində yazılı istinad nöqtəsi olmur. Aktla isə mübahisə konkret sətirlərə gətirilir.

Bu, podratçının əleyhinə olan qayda deyil — əksinə, hər iki tərəf üçün eyni qorunmadır.

İmzalamazdan əvvəl nələri yoxlamaq lazımdır?

Aktı imzalamazdan əvvəl beş məqama baxmaq kifayətdir:

• Həcm smetadakı ilə üst-üstə düşürmü? Fərq varsa, səbəbi yazılı izah edilməlidir.
• Ölçü vahidləri eynidirmi? Kvadratmetrlə hesablanan iş poqonmetrlə göstərilməməlidir.
• Paketdənkənar işlər ayrıca sətirdədirmi? Qaba tikintidə monolit, rigel və kolon ayrıca hesablanır.
• Dövr düzgün göstərilibmi? Akt hansı müddətin işlərini əhatə edir.
• Qəbul edilməyən hissə varmı? Varsa, o da yazılmalıdır — «qismən qəbul» normal haldır.

Bu beş yoxlama aktın smeta ilə uzlaşdığını təsdiqləyir.

Mərhələli qəbul necə işləyir?

Tikinti bir gündə bitmir, ona görə qəbul da mərhələlərlə aparılır. Hər mərhələ üzrə akt imzalanır və həmin mərhələnin ödənişi aparılır.

Qaba tikintidə mərhələlər təbii olaraq konstruktiv ardıcıllıqdan çıxır: təməl qazıntısı və beton hazırlıq qatı, armatur karkası və bünövrənin betonlanması, kürsü və divar hörgüsü, dam konstruksiyası və örtük, pəncərə və giriş qapısı.

Təmir işlərində isə mərhələlər paketin beş bölməsi ilə üst-üstə düşür: elektrik və santexnika, divar və tavan, döşəmə, sanitar qovşaq və mətbəx, qapıların quraşdırılması.

Hansı bölmənin hansı mərhələdə qəbul ediləcəyi işə başlamazdan əvvəl razılaşdırılmalıdır.

Gizli işlər xüsusi diqqət tələb edir

Bəzi işlər sonrakı mərhələdə görünməz olur: bünövrənin armatur karkası betondan sonra, elektrik və su xətti isə suvaqdan sonra yoxlanıla bilmir.

Belə işlər üzrə qəbul həmin mərhələdə, iş açıq ikən aparılmalıdır. Sonradan aktı imzalamaq praktikada həmin işi yoxlamadan qəbul etmək deməkdir.

Qaba tikinti paketində gizli işlərə armatur karkası və bünövrənin betonlanması aiddir; təmirdə isə elektrik və santexnika xətləri.

Forma 3 hansı işlərdə tətbiq olunur?

CRM Construction-da podrat işlərinin icrası Forma 3 və Qaimə ilə rəsmiləşdirilir. Bu, həm fərdi ev tikintisinə, həm təmir işlərinə, həm də sənaye və ictimai obyektlərə aiddir.

Şirkətin 2023–2026-cı illərdə tamamladığı 25 layihə — fərdi yaşayış evlərindən yarımstansiya layihəsinə və xəstəxana təmirinə qədər — eyni sənədləşmə qaydası ilə aparılıb.

Tez-tez verilən suallar

Forma 3 kim tərəfindən hazırlanır? Aktı podratçı hazırlayır, sifarişçi isə yoxlayıb imzalayır. Yoxlama mərhələsi formal deyil — həcmlərin smeta ilə uzlaşması məhz burada təsdiqlənir.

Aktda göstərilən həcmlə razı deyiləmsə nə etməliyəm? Aktı olduğu kimi imzalamaq məcburi deyil. Fərq yazılı şəkildə qeyd olunur və düzəldilmiş akt hazırlanır. «Qismən qəbul» normal praktikadır.

Forma 3 ödəniş sənədidirmi? Xeyr. Forma 3 işin qəbulunu təsbit edir; ödəniş isə həmin qəbul əsasında aparılır. İki ayrı addımdır.

Kiçik həcmli işlərdə də akt lazımdırmı? Podrat işlərində icra sənədləşdirilir. Həcmin kiçik olması sənədləşmə ehtiyacını aradan qaldırmır — əksinə, kiçik işlərdə mübahisə daha tez unudulur və yazılı iz daha faydalı olur.

Akt smetadan fərqli ola bilərmi? Fərq mümkündür — obyektin real vəziyyəti iş həcmini dəyişə bilər. Vacib olan fərqin yazılı şəkildə razılaşdırılmasıdır.

Nəticə

Forma 3 görülmüş işlərin qəbulu aktıdır və ödənişin sənədli əsasını təşkil edir. Onun dəyəri formal tələb olmasında deyil — həcmi, ölçü vahidini və qəbul edilən hissəni yazılı şəkildə təsbit etməsindədir.

İmzalamazdan əvvəl aktın smeta ilə uzlaşdığını yoxlamaq, gizli işləri isə həmin mərhələdə, iş açıq ikən qəbul etmək lazımdır.

Şirkətin lisenziya rekvizitləri və sənədləşmə qaydası lisenziya səhifəsində, xidmətlərin tam siyahısı isə xidmətlər səhifəsindədir. Smetanın necə oxunduğunu ayrıca yazıda izah etmişik.