Beton markaları nə deməkdir — M-100 və M-350

Tikinti smetasında «M-100» və «M-350» kimi işarələr görünür. Bunlar təsadüfi kodlar deyil — betonun möhkəmlik sinfini göstərir və hansı işdə hansı betonun işlədiləcəyini müəyyən edir.

Bu yazıda həmin markaların nə demək olduğunu və qaba tikinti paketində harada işləndiyini izah edirik.

Marka nəyi göstərir?

Beton markası materialın sıxılmaya davamlılığını bildirir. Rəqəm böyüdükcə möhkəmlik artır.

Azərbaycan praktikasında iki işarələmə paralel işlənir:

• M — köhnə marka işarəsi (M-100, M-350);
• B — müasir sinif işarəsi (B-7,5, B-25).

Ona görə sənəddə çox vaxt hər ikisi yan-yana yazılır: M-100 (B-7,5) və ya M-350 (B-25).

Qaba tikintidə hansı beton harada işlənir?

Paketdə beton iki fərqli yerdə və iki fərqli marka ilə işlənir.

Hazırlıq qatı — M-100 (B-7,5)

Qazıntıdan sonra təməlin altına nazik beton qat tökülür. Qalınlığı 5–10 sm-dir.

Bu qat yük daşımır. Vəzifəsi başqadır: torpaqla armatur karkası arasında təmiz və hamar səth yaratmaq, armaturun torpağa dəyməsinin qarşısını almaq və əsas betonun suyunun torpağa çəkilməsinə mane olmaq.

Ona görə burada aşağı marka — M-100 — kifayətdir.

Bünövrə betonu — M-350 (B-25)

Dəmir-beton lentvari bünövrə isə binanın bütün yükünü daşıyır. Burada işlənən beton M-350 (B-25)-dir.

Fərq praktikdir: hazırlıq qatı səth yaradır, bünövrə yük daşıyır. Ona görə eyni marka ilə hər ikisini tökmək nə düzgündür, nə də səmərəli.

Armatur da markalanır

Beton sıxılmaya işləyir, dartılmaya isə armatur. Qaba tikinti paketində iki tip armatur var:

• A-III (A500C) — işçi armatur, diametri 14–16 mm. Dartılma yükünü daşıyan əsas çubuqlar.
• A-I (A240) — köməkçi armatur, diametri 8–10 mm. Xomut və bağlayıcı elementlər.

Bu iki tipin funksiyası fərqlidir və biri digərini əvəz etmir.

Smetada bu necə görünür?

Beton markası smetada ayrıca sətir kimi qiymətlənmir — o, işin texniki təsvirinin bir hissəsidir.

Qaba tikintinin vahid qiyməti 280 AZN/m²-dir və hazırlıq qatı ilə bünövrə betonu bu paketin doqquz işinin içindədir.

280 AZN/m² yalnız qaba tikinti işlərinə aiddir. Açar təslim ev üçün daxili təmir işləri əlavə hesablanır — 580 AZN/m²-dən.

Ayrıca hesablanan konstruktiv işlər bunlardır: monolit 125 AZN/m² və rigel-kolon 100 AZN/poqonmetr.

Smetada nəyi yoxlamaq lazımdır?

Marka rəqəmi smetada və ya texniki təsvirdə yazılı olmalıdır. Yoxlanası üç bənd:

1. Hazırlıq qatının markası və qalınlığı göstərilibmi?
2. Bünövrə betonunun markası göstərilibmi?
3. Armatur tipi və diametri göstərilibmi?

Bu üç bənd yazılmayıbsa, sonradan müqayisə etmək üçün baza qalmır.

Nə üçün bu, gizli işdir?

Bünövrə betonlandıqdan sonra nə markanı, nə də armatur diametrini yoxlamaq mümkün olmur. Ona görə armatur karkası beton tökülməzdən əvvəl qəbul edilməlidir.

Praktik qayda: qəbul anı işə başlamazdan əvvəl təqvimə salınır və Forma 3 aktı ilə rəsmiləşdirilir.

Tez-tez verilən suallar

M-100 və M-350 arasındakı fərq nədir? Möhkəmlik fərqidir. M-100 (B-7,5) hazırlıq qatı üçündür, M-350 (B-25) isə yük daşıyan bünövrə üçün.

Hazırlıq qatının qalınlığı nə qədərdir? 5–10 sm.

Bünövrədə hansı armatur işlənir? İşçi armatur A-III (A500C), diametri 14–16 mm; köməkçi armatur A-I (A240), diametri 8–10 mm.

Beton markası qiyməti dəyişirmi? Qaba tikintinin vahid qiyməti m² üzrədir və hazırlıq qatı ilə bünövrə betonu paketin içindədir.

Beton töküldükdən sonra markanı yoxlamaq olarmı? Praktikada yox. Ona görə armatur karkası betondan əvvəl qəbul edilməlidir.

Nəticə

Marka rəqəmi işin texniki təsvirinin bir hissəsidir və hansı betonun harada işlədiyini göstərir: hazırlıq qatında M-100 (B-7,5), yük daşıyan bünövrədə M-350 (B-25).

Ən praktik məsləhət budur: bu rəqəmlərin smetada yazılı olduğunu işə başlamazdan əvvəl yoxlayın, çünki beton töküldükdən sonra yoxlamaq mümkün olmur.

Qaba tikinti paketinin doqquz işi ev tikintisi səhifəsində, vahid qiymətlər isə qiymətlər səhifəsindədir. Bünövrə tipinin seçimi ayrıca yazıda izah olunub.